PKPP Lewiatan złożyła 8 grudnia 2005 r. do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją RP tzw. Ustawy o emeryturach górniczych. Narusza bowiem ona zasadę dobra wspólnego, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę równości, zasadę zaufania obywateli do Państwa i stanowionego prawa, a wreszcie zasadę świadomego i racjonalnego działania ustawodawcy.

Wobec braku odpowiedzi Rządu na prośbę o przekazanie argumentacji, na podstawie której Rada Ministrów wycofała wniosek, zarząd PKPP Lewiatan podtrzymał uchwałę o złożeniu wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją RP niektórych przepisów Ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 167, poz. 1397).

W naszej opinii następujące przepisy ustawy są niezgodne z Konstytucją RP:
1) art. 1 pkt 4 lit a) i pkt 6 lit a) ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy - Karta Nauczyciela z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP;

2) art. 1 pkt 2, pkt 5, pkt 7 i pkt 12 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy - Karta Nauczyciela z art. 2, art. 20 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP;

3) art. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy - Karta Nauczyciela z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP;

4) art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy - Karta Nauczyciela z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Nowy system emerytalny opiera się na podstawowej zasadzie, zgodnie z którą wysokość emerytury ma być ściśle powiązana z wysokością i okresem płacenia składek. W opinii PKPP Lewiatan przyjęte w ustawie górniczej rozwiązanie stanowi odejście od kompleksowej regulacji całego systemu i tworzy swoisty trwały podsystem dla tej jednej grupy zawodowej. Narusza w ten sposób zasadę racjonalnego działania ustawodawcy, który najpierw ustala pewien jednolity system nie dopuszczając od niego żadnych trwałych odstępstw, a następnie bez żadnych zabezpieczeń dla funkcjonowania tego systemu odstępstwa takie wprowadza. Istotą zaś ustanowionego w 1998 r. systemu była jego powszechność (na co zresztą zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny - zob. wyrok TK sygn. K1/00 - OTK z 2000 r., cz. II, poz. 33, str. 244). Wyklucza ona trwałe wyjątki oraz przywileje branżowe, które pomimo sprzeczności z wskazanym założeniem nowego systemu emerytalnego ustawa powyższa zamierza wprowadzić.

W opinii PKPP Lewiatan ustawa powoduje trwałe zwiększenie wydatków systemu ubezpieczeń społecznych, co pogłębia deficyt Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Finansowanie wcześniejszych emerytur górniczych pochłonie, wedle szacunków poprzedniego rządu od 0,5 miliarda złotych w 2008 r. do ponad 9 miliardów w 2020 r. Razem, w ciągu 15 lat będzie to 70 mld złotych. 6 miliardów złotych to równowartość nakładów na utworzenie 60 tysięcy miejsc pracy (średni koszt miejsca pracy w Polsce to 100 tysięcy złotych) lub też kwota umożliwiająca budowę 400 kilometrów autostrad rocznie, co oznaczałoby również zatrudnienie ok. 60 tysięcy osób, a jednocześnie pozwoliło zlikwidować podstawową barierę napływu inwestycji zagranicznych, którą stanowi słabo rozwinięta infrastruktura drogowa.

Dla sfinansowania wcześniejszych emerytur górniczych każda osoba pracująca dopłaci średnio - w postaci podwyższenia składki lub podatku - ponad 400 złotych rocznie. Warto przypomnieć, że już obecnie finansowanie wcześniejszych emerytur i świadczeń przedemerytalnych powoduje obciążenie wszystkich osób pracujących średnio 1200 zł rocznie. Może to mieć wpływ na sytuację finansów publicznych, a także sytuację na rynku pracy. Wyższe wydatki mogą uniemożliwić obniżenie wysokości składek, a ekonomiści są zgodni, że wysokie pozapłacowe koszty pracy stanowią jedną z przyczyn niskiego poziomu zatrudnienia w Polsce.

Wysokość średniej emerytury górniczej jest prawie dwukrotnie wyższa niż średnia ogółu emerytur. Jak widać już dzisiaj system emerytalny jest szczególnie korzystny dla górników. Po wprowadzeniu nowych rozwiązań emerytura górnicza będzie cztery razy większa od średniej emerytury pracowniczej.

Nowa regulacja wprowadza też chaos do zasady dwufilarowości i nie rozwiązuje problemu osób, które przystąpiły do otwartych funduszy emerytalnych. W efekcie, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych ponosić będzie wydatki nie wynikające w przypadku emerytur górniczych z wpłacanych składek, co może pociągnąć za sobą obniżenie świadczeń dla innych grup ubezpieczonych, bądź podniesienie składki, gdyby dotacje z budżetu państwa okazały się niewystarczające.

Ustawa górnicza w obecnej wersji podważa też sens prowadzonych wcześniej w Komisji Trójstronnej prac nad całościowym projektem ustawy o emeryturach pomostowych. Zawiera on rozwiązania pozwalające na przechodzenie na wcześniejszą emeryturę wielu grupom zawodowym, a nie jednej. Górnicy zadbali wyłącznie o siebie.